Rosegarden

Wim De Roos, Menselijke Oplossingen

Kerstbrood

with one comment

Het was 1958 en een lange wandeling midden in de nacht voor Wimpie van tien. Op kerstavond vertrokken we om half elf met de tram naar de Haagse binnenstad. Op de Prinsengracht in een klooster vierden we de katholieke nachtmis die stipt om twaalf uur begon. De eerste heilige mis was een hoogmis met drie heren en bevatte alle elementen van een reguliere eucharistieviering met natuurlijk een imposante preek. Onderwerpen genoeg met kerstmis, vooral in het centrum van een grote stad in de vijftiger jaren waar armoe, prostitutie en dakloosheid hulpverleners elke dag bezig hielden. Van de onbevlekte ontvangenis van Maria is het een kleine stap naar ongewenste zwangerschappen die frequent voorkwamen. De eenvoudige komaf van Jozef als timmerman die de Verlosser zou gaan opvoeden was een dankbaar opstapje naar het belang van deugdzaamheid boven rijkdom. De wijzen uit het Oosten die de ster volgden werden gebruikt om over de betekenis van hun herkomst, de symboliek van hun geschenken en hun dienstbaarheid aan een betere wereld te spreken. Na de eerste mis volgden er volgens katholieke gewoonte nog twee missen, die afgeraffeld werden en waarbij alleen de rituelen telden en ik tot op heden nog steeds niet snap waarom dat nodig was. Na bijna drie uur eredienst liepen we in de kou, de sneeuw of de regen terug naar huis waar we een uur later aankwamen. We waren vrijwel de enigen op straat en ik voelde me een stuk ouder dan ik als tienjarige was. Thuisgekomen in een koud huis werd de kolenkachel weer opnieuw aangemaakt met kranten, hout en kolen. De tafel werd inmiddels gedekt en traditioneel aten we vers wit brood met boter en boerenham. Het brood was de vorige dag door mijn vader gebakken volgens een recept dat hij als kleine jongen in Zeeuws-Vlaanderen geleerd had van de dorpsbakker. Dat luchtige verse brood, met krokante korst vanwege de finishing touch door het bestrijken met eigeel, staat mij bij als at ik het gisteren. We hadden het niet breed, de kerk had een duidelijke functie, en een witte boterham met boerenham stond voor tevredenheid. Simpeler kan ik het niet maken. Elke kerstmis herinner ik mij opnieuw mijn broodbakkende vader, de drie nachtmissen en ons nachtelijke kerstontbijt. De eerste kerstdag sliepen we uit, naar de mis waren we tenslotte al geweest. Genoeg voor drie dagen, we konden weer even vooruit.

Written by wimderoos

25 december 2020 at 9:11 am

Geplaatst in Sub rosa

Tarotkaart voor deze winter

with one comment

Zojuist legde ik de seizoenskaart voor de winter die vandaag begon. De keizer staat bij Tarot voor de heerschappij van de geest over de natuur. Er moet gehandeld worden om te verwezenlijken wat al een tijdje aansloft. Leiderschap, pragmatisme, verantwoordelijkheid nemen, daadkracht, doorpakken. Mooie trefwoorden voor de komende drie maanden. Aan de slag dus.

Written by wimderoos

21 december 2020 at 9:57 pm

Geplaatst in Sub rosa

We verlegden onze ambitie

leave a comment »

Op de lagere school vormden we een ruimtevaartclub als reactie op de successen van de Amerikanen en de Russen om levende wezens in een baan om de aarde te brengen. Werner von Braun, de man van de vernietigingswapens V1 en V2, was door de Amerikanen aan het werk gezet om meertrapsraketten te ontwikkelen. Ondertussen lukte het de Russen om als eerste een raket in een baan om de aarde te brengen. In de volgende Spoetnik raket stuurden ze een hondje mee, de Amerikanen lanceerden de eerste kunstmaan en richtten de NASA op. De wedloop in de ruimte en later naar de maan was begonnen. Al deze ontwikkelingen prikkelden onze fantasie waardoor wij als jochies plakboeken met krantenknipsels aanlegden, het nieuws volgden en zelfs een eigen blaadje (oplage vijf, het aantal doorslagen in een typemachine) uitbrachten. Op verjaardagen vroegen we bouwdozen met raketten, we luisterden naar radiohoorspelen over ruimte- en maanreizen, in gedachten zaten we zelf aan boord en de Kuifje albums ‘Naar de maan’ en ‘Op de maan’ deden de rest. Na de lagere school verloren we elkaar uit het oog en de wereld draaide door, jaren later wandelden de eerste mensen op de maan en de wens om mensen nog verder weg in de ruimte te brengen wordt ingelost. Ondertussen lazen we science fiction over buitenaards leven, robots en onmogelijk geachte zaken als met miniaturen binnendringen in het menselijk lichaam. De focus van de wetenschap werd verlegd van het onmogelijke naar het domein van de mogelijkheden. Nieuwe tot de verbeelding sprekende doelen lagen niet langer buiten de aarde, de technologische ontwikkelingen gingen wel verder. Computers, mobiele telefoons, elektrische auto’s zijn maar een greep uit de honderden uitvindingen die ons leven makkelijker maakten. Dit jaar is duidelijk geworden dat we de doelen en ambitie van de mens moeten verleggen naar ontwikkelingen om onze kwaliteit van leven te verbeteren en soms zelfs terug te krijgen. Wat nog nooit lukte werd werkelijkheid toen de intelligentie van wetenschappers gebundeld werd om een vaccin tegen een agressief virus te ontwikkelen. Hopelijk zijn we hierdoor tot het inzicht gekomen dat er in de microwereld veel meer eer te behalen valt dan in het najagen van het wandelen op onbereikbare en onbewoonbare planeten. Werd 2020 toch nog een goed jaar.

Written by wimderoos

6 december 2020 at 8:58 pm

Geplaatst in Sub rosa

Denken als spel

with 4 comments

Als werkstudent bij de Rijks Psychologische Dienst werkte ik mee aan de ontwikkeling van testmateriaal om mensen voor lastige functies te screenen. Het was begin jaren zeventig en er was plotseling een enorme vraag naar luchtverkeersleiders, toen een vrij nieuw beroep met enorme potentie. De uitdaging was om een test te produceren waarvan de vragen nieuw en onderscheidend waren om de betere kandidaten van de ongeschikten te scheiden. In die tijd maakte ik kennis met mathematische opgaven en denkspelletjes van Martin Gardner, die maandelijks een rubriek had in het tijdschrift The Scientific American. In Engeland kende men de toepassingen van logisch denken van Edward De Bono, ik herinner me zijn ‘five day course in thinking’, en in ons land schreven J. en H. Eelkman Rooda het boek “Spelen met uw intelligentie”. Deze wereld was zo inspirerend dat ik in de volgende fase van mijn studie en privéleven geprobeerd heb om logisch denken steeds op een speelse manier te integreren in onderzoek en onderwijs. De probleemstellingen en opgaven uit deze wereld zijn inmiddels terug te vinden op alle niveaus van onderwijs, waar ze vaak begripsmatig worden gehanteerd omdat het ‘leren denken’ stimuleert. De feitelijke toepassingen volgen pas in de latere jaren, nadat de leerlingen hun denken leren vatten in cijfers, letters en formules. Daarmee kunnen ze de complexe werkelijkheid naar hun hand zetten en ons verrassen met nieuwe combinaties van bekende factoren. Op naar de toekomst.

Written by wimderoos

30 november 2020 at 6:04 pm

Geplaatst in Sub rosa

Tijd voor verandering.

with 2 comments

“Virusdreiging” (NN, rond 2005).

De wereld staat vol met onvergetelijke door mensen gemaakte gebouwen, van musea tot wolkenkrabbers, van Deltawerken tot stuwmeren, van tempels tot kerncentrales. Al die imposante bouwwerken zijn gebouwd door vakmensen die in alle stadia van het ontwerp- en bouwproces gebruik maken van visualisering: van de artist impression via gedetailleerde tekeningen en maquettes tot de voorschriften van het uiteindelijke bouwproces. De loop van de leidingen, de plaats van de stopcontacten, alles kan via tekeningen en diagrammen voorbereid en uitgelegd worden zodat de uiteindelijke individuele vakman een feilloos product kan opleveren. Auto’s worden ontworpen en gepresenteerd in beeld, op de tekentafel, op de computer, en in klei gefinaliseerd voor het testen in de windtunnel. De meest geavanceerde technologische hoogstandjes worden uitgelegd via modellen, stroomdiagrammen, plattegronden en beslisbomen. In het bedrijfsleven zijn we voor het presenteren van vergaande voorstellen en plannen begonnen met dikke rapporten die langzaam vervangen of begeleid werden met tekstdia’s en foto’s. De bulletpointpresentatie is inmiddels vervangen door uitgekiende en goed doordachte verbeeldingen van de complexe werkelijkheid. Beter en duidelijker kan men het niet op papier krijgen want woorden schieten hier tekort of zijn onvoldoende in staat de fantasie tevreden te stellen. Het is honderd jaar na de toekomstbeelden van Fritz Lang over Metropolis, zijn stad van de toekomst, en zestig jaar na de gedetailleerde technische illustraties van de Nederlandse gebroeders Das over de stad en de wereld. En toch geven politici wekelijks persconferenties die blijven steken in woorden en niet langer inspireren maar ons laten verdwalen in de zompige bossen van de onbegrijpelijkheid. Zouden woorden zo populair zijn omdat zij de boodschap verbloemen? Des te meer reden om de werkelijkheid te verbeelden, dan kan het later alleen maar meevallen.

Written by wimderoos

22 november 2020 at 1:02 pm

Geplaatst in Sub rosa